Ξεκινώντας από το χωριό Προμαχώνας, όπου και ο ομώνυμος μεθοριακός σταθμός με την Βουλγαρία, το ακριτικό Άγκιστρο βρίσκεται στο τέλος μιας γραφικής διαδρομής 10 περίπου χλμ., δίπλα ακριβώς από τη συνοριακή γραμμή. Κάποτε δεν το είχε ούτε ο … χάρτης. Σήμερα θεωρείται must προορισμός στην Βόρεια Ελλάδα. Το Άγκιστρο, δίπλα σχεδόν στα σύνορα με την Βουλγαρία, προσφέρει πρωτόγνωρες συγκινήσεις στον επισκέπτη, που φεύγει με «γεμάτες μπαταρίες» για να επιστρέψει και πάλι με την πρώτη ευκαιρία.ΕΙΣΟΔΟΣ ΧΩΡΙΟΥ

Ανηφορίζοντας προς το Άγκιστρο, έχουμε στα αριστερά μας το ρέμα Μπίστριτσα, που στο σημείο αυτό αποτελεί φυσικό σύνορο με τη γειτονική χώρα. Ο Μπίστριτσας πηγάζει από το όρος Όρβηλος, επί βουλγαρικού εδάφους, και μετά από μια διαδρομή 53 χλμ, καταλήγει στην Ελλάδα και χύνεται στον ποταμό Στρυμόνα. Μέσα στο έντονο πράσινο των συνόρων, ξεχωρίζουν τα ψηλά σιδερένια παρατηρητήρια, σκουριασμένα και παρατημένα στην τύχη τους, μάρτυρες και αυτά μιας εποχής που ανήκει πλέον στην ιστορία. Τότε που λόγω Ψυχρού Πολέμου ολόκληρη η περιοχή ήταν χαρακτηρισμένη ως «ΑΖ» (Απαγορευμένη Ζώνη) και για να φτάσει κάποιος ξένος στο Άγκιστρο απαιτούνταν άδεια από τον στρατό. Παρατηρητήρια είχαν και οι Βούλγαροι απέναντι, όμως από τότε όμως που γίναμε σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και εταίροι στην Ε.Ε. τα περισσότερα κατέληξαν σκράπ.

ΠΑΡΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ

Το χωριό οφείλει την ονομασία του στο όρος Άγκιστρο, που ορθώνεται περήφανο από πάνω του. Το ύψος του αγγίζει τα 1.330 μ., θεωρείται προέκταση της οροσειράς του Ορβήλου που μοιράζονται Ελλάδα και Βουλγαρία, και είναι καλυμμένο με κωνοφόρα και πλατύφυλλα πανέμορφα δάση. Το βουνό είναι γνωστό από την αρχαιότητα αφού την εποχή του βασιλιά Φιλίππου της Μακεδονίας, 4ος αιώνας π.Χ., λειτουργούσαν σ’ αυτό μεταλλεία σιδήρου και αργύρου, τα οποία μάλιστα «χρηματοδότησαν» μαζί με το Παγγαίο την πανελλήνια εξόρμηση κατά των Περσών, στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία. Οι «Σκωρίες» που υπάρχουν διακορπισμένες μέσα και έξω από το Άγκιστρο, είναι υπολείμματα εκείνων των μεταλλευτικών δραστηριοτήτων. Πληροφοριακά, στην βυζαντινή εποχή το βουνό ονομαζόταν Παρωραία, που σημαίνει «παρά το όρος» και επί τουρκοκρατίας «Τσιγγέλ».

ΑΡΧΑΙΟ ΜΕΤΑΛΛΕΙΟ

Στα υψώματα επάνω από το Άγκιστρο, υπάρχουν παροπλισμένα πλέον τα οχυρά Καρατάς και Κάλη, της θρυλικής» «Γραμμής Μεταξά», τα οποία λειτούργησαν υποβοηθητικά στο αμυντικό έργο των υπερασπιστών του οχυρού Ρούπελ, που δέχτηκε την κύρια επίθεση των σιδηρόφρακτων ναζιστικών ορδών στις 6/4/ 1941. Η κάθοδος στις υπόγειες σκοτεινές και δαιδαλώδεις στοές των οχυρών, ολόκληρη η «Γραμμή Μεταξά» έχει χαρακτηριστεί κατασκευαστικό θαύμα της σύγχρονης Ελλάδας, αποτελεί μια πρωτόγνωρη εμπειρία που αξίζει να τη ζήσετε.

ΟΧΥΡΟ ΚΑΛΗ

Περίπου 4 χλμ πριν από το χωριό, θα συναντήσετε μια μεγάλη βρύση που τρέχει συνεχώς γάργαρο νερό στον ίσκιο των αιωνόβιων πλατανιών. Κλασικό σημείο για όσους θέλουν να ξαποστάσουν και να δροσιστούν. Ο χωματόδρομος αριστερά οδηγεί στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, το μοναδικό κτίσμα που απέμεινε από το παλαιό χωριό Καρυδιά που υπήρχε στο σημείο προπολεμικά. Η εκκλησία χρονολογείται από το 1835 και διαθέτει μοναδικές λαϊκές τοιχογραφίες.

ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Προσεγγίζοντας το χωριό, μια πινακίδα μας πληροφορεί για το Ιχθυοτροφείο Πέστροφας, ένα από τα παλαιότερα στην Μακεδονία, που λειτουργεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 στη θέση «Μύλοι». Εδώ τα νερά, που πηγάζουν λίγα μέτρα παραπάνω, είναι πεντακάθαρα και μάλιστα χρησιμοποιούνται και για εμφιάλωση και εμπορία πόσιμου νερού. Η παρουσία των νερών στην περιοχή αυτή, δίπλα ακριβώς από το σύνορα, είναι έντονη. Τα καθαρά και τρεχούμενα νερά των πηγών του Αγκίστρου ή του Μπίστριτσα, που ρέουν μέσα στην έντονη βλάστηση της περιοχής, συνθέτουν ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον, ιδανικό για όσους επιζητούν στιγμές χαλάρωσης και ηρεμίας.

ΠΗΓΕΣ ΑΓΚΙΣΤΡΟΥ

Μπαίνοντας στο Άγκιστρα, ξεχωρίζει ο επιβλητικός πέτρινος πύργος ή το ρολόι, που «συναγωνίζεται» επάξια την ιστορία και την αίγλη του πέτρινου χαμάμ. Κτίστηκε στα μέσα του 11ου αιώνα και επί τουρκοκρατίας χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή και τόπος εκτέλεσης. Τα νεότερα χρόνια, λειτούργησε ρολόι στην κορυφή του, το οποίο καταστράφηκε κατά την γερμανική εισβολή στην Ελλάδα το 1941. Τα τελευταία χρόνια, ένα νέο ρολόι λειτουργεί στην κορυφή δίνοντας και πάλι λίγη λάμψη από την παλιά του αίγλη.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΠΥΡΓΟΣ-ΡΟΛΟΙ
Στο πρώτο σταυροδρόμι, μπαίνοντας στο χωριό, ο δρόμος δεξιά οδηγεί στο βυζαντινό χαμάμ και αριστερά προς την κεντρική πλατεία του χωριού. Στα στενά σοκάκια γύρω από τον πέτρινο πύργο, διασώζονται αρκετά παλαιά σπίτια με μακεδονική αρχιτεκτονική, μέσα σε αυλές με πέτρινους μαντρότοιχους και ξύλινες πόρτες. Κάποια από αυτά έχουν συντηρηθεί από τους σημερινούς ιδιοκτήτες τους, τα περισσότερα όμως έχουν αφεθεί στην τύχη τους λόγω πολλών … κληρονόμων.
Ο δραστήριος Λαογραφικός Όμιλος του χωριού, που κάθε Αύγουστο πραγματοποιεί συναυλίες με γνωστούς καλλιτέχνες, έχει μετατρέψει το παλαιό κτίριο του κλειστού Αστυνομικού Σταθμού, σε Κέντρο Νεότητας, που με τη βιβλιοθήκη και το internet café προσφέρει διεξόδους στην τοπική νεολαία.

ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΓΚΙΣΤΡΟΥ
Σήμερα ο πληθυσμός του χωριού, αγγίζει τα 500 άτομα και όπως λένε κανένας από αυτούς άνεργος. Αυτό είναι αλήθεια, αφού με την αξιοποίηση του «θησαυρού» που τους χάρισε η φύση, διοίκηση και κάτοικοι, κατάφεραν τα τελευταία 15 χρόνια να αλλάξουν την εικόνα του χωριού και εκεί που δεν το είχε ούτε ο χάρτης να θεωρείται σήμερα ένας από του πλέον mustπροορισμούς της Βόρειας Ελλάδας. Σε αυτό βέβαια βοήθησαν οι νέες γεωπολιτικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν μετά την κατάρρευση των σοσιαλιστικών καθεστώτων στα Βαλκάνια, οι χρηματοδοτήσεις ευρωπαϊκών προγραμμάτων αγροτουρισμού και βέβαια βρέθηκαν άνθρωποι με όρεξη και όραμα για να τολμήσουν.

ΛΟΥΤΡΑ ΑΓΚΙΣΤΡΟΥ
Η λειτουργία του μικρού ξενοδοχείου δίπλα ακριβώς από το βυζαντινό χαμάμ, ήταν μόνο η αρχή, Ακολούθησαν ξενοδοχεία, ξενώνες και ενοικιαζόμενα δωμάτια και κάπου στις αρχές της δεκαετίας του 2000 το Άγκιστρο, άρχισε να θεωρείται Top προορισμός, για όσους και όσες αναζητούν χαλαρούς ρυθμούς και μοναδικές πρωτόγνωρες απολαύσεις, που δεν κοστίζουν, όπως ένα μπάνιο σε ένα πέτρινο χαμάμ το οποίο απόλαυσαν στο διάβα των αιώνων Βυζαντινοί και Οθωμανοί.

Κείμενο : Παναγιώτης Σαββίδης
Φωτογραφίες : Άνθιμος Γεωργιάδης, Παναγιώτης Σαββίδης